Overigens vindt blokfluitist Erik Bosgraaf dat een instrument alleen overleeft als er ook nieuw repertoire voor geschreven wordt...
Een dezer dagen verschijnt er een driedubbel-cd met een selectie uit Der Fluyten Lust-hof van Jacob van Eyck. Waarom Van Eyck?
,,Het is dit jaar 350 jaar geleden dat hij overleden is. Ter gelegenheid daarvan is er een groot aantal activiteiten. Zo speel ik tijdens de opening van het Holland Festival Oude Muziek een nieuwe compositie van Jorrit Tamminga gebaseerd op het werk van Van Eyck en geef ik nog een aantal soloconcerten. Ook de cd-productie, een initiatief van de Van Eyckspecialist Thiemo Wind, is een uitgave naar aanleiding van het Van Eyckjaar.’’
Dat is een historische reden, maar wat is de muzikale relevantie?
,,Van Eyck heeft de grootste collectie muziek voor een solo-instrument in de Westerse muziekgeschiedenis geschreven. Bovendien is de manier waarop hij dat gedaan heeft uniek. Zijn variatiekunst is heel bijzonder en de kwaliteit van de noten is buitengewoon hoog, zeker in verhouding tot het werk van zijn tijdgenoten.’’
Nu is er op het label BIS al een goede complete opname van Der Fluyten Lust-hof gespeeld door Dan Laurin beschikbaar. Is twee opnamen niet wat veel van het goede?
,,Het is opmerkelijk dat je die vraag stelt want dat wordt nou nooit bij een componist als Mozart gedaan. Het repertoire leent zich voor de meest uiteenlopende interpretaties en bezit een ongekende virtuoze rijkdom. Het is de kunst van het laten klinken alsof je het ter plekke verzint.”
Je gebruikt zo’n twintig verschillende fluiten. Hoe historisch correct is dat?
,,Bij alles wat ik doe is een combinatie tussen historische geïnformeerdheid en een zeker pragmatisme een leidmotief. Opperste historische correctheid nastreven kent heel veel haken en ogen. Moet je bijvoorbeeld een fluit kiezen die dertig jaar na de verschijningsdatum van de muziek gemaakt is, of een instrument dat duidelijk uit de tijd daarvoor stamt. Elke beslissing die je neemt is uiteindelijk een subjectieve. Daarom maak ik in dienst van de muziek van de nood maar een deugd. Dan speel ik bijvoorbeeld een air de cour van Van Eyck met een Franse speelwijze op een Franse fluit. En een Engels georiënteerd stuk met een Engelse invalshoek. Daarmee doorbreek ik meteen het gevaar van een eenheidsworst.’’
Je behoort tot de jongste generatie oude-muziekspecialisten die een gedegen instrumentale opleiding koppelt aan een musicologische achtergrond. Hoe verhoudt jouw generatie zich tot de oudere?
,,Ik denk dat je de verschillen niet moet overdrijven. De tijd dat alles naar de letter van de wet gespeeld moest worden ligt al lang achter ons. Er is veel ruimte voor een persoonlijke invulling.’’
In jouw persoonlijke invulling speelt ook de moderne muziek een grote rol. Waarom?
,,Ik vind het erg leuk, anders zou ik het niet doen. Bovendien ben ik er van overtuigd dat een instrument en zijn repertoire alleen overleeft als er ook nieuw repertoire bij komt. Het is erg spannend om een componist een opdracht te geven, alsof je een maatpak laat maken. Op grond van de handreikingen die ik doe komt er een stuk muziek uit. Daarbij interesseert mij vooral het gebruik van nieuwe media.’’
Hoe uit zich dat?
,,Bijvoorbeeld in de cd/dvd Big Eye die net verschenen is. Het is een project dat ik samen heb gedaan met de gitarist Izhar Elias. Er staan speciaal voor ons geschreven stukken op en werken van onder anderen Scelsi en Takemitsu terwijl jonge filmmakers de muziek van beeld hebben voorzien. Omdat we geen enkele concessie wilden doen hebben we de opname in eigen beheer gehouden en op ons eigen label Phenom Records uitgebracht. We verkopen de cd/dvd vooral tijdens concerten. Daar gaat het toch steeds meer naar toe, want ik koop zelf ook niet snel zomaar een cd van een onbekend ensemble met hedendaagse muziek.’’
Ligt er nog iets in het verschiet op cd-gebied?
,,Ik heb heel veel zin om in het najaar werken van Telemann op te nemen. Dat is enorm onderschat repertoire. Ook wil ik nu natuurlijk graag de boer op met het repertoire dat ik opgenomen heb. Er staat een groot aantal concerten gepland op leuke festivals. Heerlijk!’’
Paul Janssen
copyright 2007 – Luister / Paul Janssen